Αλεξόπουλος Α. – Δικηγόρος – Ιατρική Ευθύνη από Αμέλεια

Εισαγωγή και παρουσίαση ομιλητή Στο βίντεο από 00:00

Στο πλαίσιο των εργασιών του συνεδρίου, ο συντονιστής παρουσίασε τον ομιλητή Αθανάσιο Αν. Αλεξόπουλο, Δικηγόρο παρ' Αρείω Πάγω και νομικό σύμβουλο της Ένωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής (Ε.ΕΛ.ΠΑΙΔ.ΑΤΤ.) και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων (Π.Ο.Μ.Ε.Π.). Τονίστηκε η διαχρονική προσφορά και η νομική καθοδήγηση που παρέχει στους παιδιάτρους σε καίρια επαγγελματικά και θεσμικά ζητήματα, καθώς και η σημασία της κατανόησης των νομικών ευθυνών που απορρέουν από την άσκηση του ιατρικού επαγγέλματος.

Κατά την καθημερινή κλινική πράξη στο ιατρείο, ο παιδίατρος καλείται να διαχειριστεί όχι μόνο διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις, αλλά και σύνθετα ζητήματα νομικής φύσεως. Η ιατρική ευθύνη από αμέλεια αποτελεί το θεμελιώδες νομικό ζήτημα που ανακύπτει κατά την παροχή ιατρικών υπηρεσιών, καθώς οποιαδήποτε παρέκκλιση από τους καθιερωμένους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και τέχνης ενδέχεται να στοιχειοθετήσει αστική, ποινική ή μεικτή ευθύνη. Παράλληλα, στην καθημερινή παιδιατρική πράξη ανακύπτουν κρίσιμα πρακτικά-νομικά ζητήματα, όπως η διαχείριση διαζευγμένων γονέων και η άσκηση της γονικής μέριμνας και επιμέλειας, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και του ιατρικού φακέλου, καθώς και οι όροι ασφαλιστικής κάλυψης της επαγγελματικής αστικής ευθύνης των ιατρών.

Θεμελίωση της ιατρικής ευθύνης: αστική και ποινική ευθύνη Στο βίντεο από 03:17

Η ιατρική ευθύνη ιδρύεται με την τέλεση ιατρικής πράξης ή παράλειψης υπό καθεστώς αμέλειας και επιφέρει:

• Αστικές ευθύνες (αξίωση αποζημίωσης για περιουσιακή ζημία ή χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης).
• Ποινικές ευθύνες (επιβολή ποινικών κυρώσεων).
• Μεικτές ευθύνες (ταυτόχρονη συνδρομή αστικής και ποινικής διαδικασίας).

Στην περίπτωση που από ιατρική πράξη ή παράλειψη επέλθει πρόσκαιρη επιδείνωση της υγείας ενός ασθενούς, η οποία στη συνέχεια αποκαθίσταται πλήρως χωρίς να καταλείπεται μόνιμη βλάβη, δεν θεμελιώνεται ποινική ευθύνη, αλλά παραμένει μόνο το πεδίο της αστικής ευθύνης. Αντιθέτως, όταν προκαλείται μόνιμη ή επιμένουσα βλάβη της υγείας ή θάνατος, ανακύπτουν παράλληλα τόσο αστικές όσο και ποινικές ευθύνες.

Ποινική ευθύνη του ιατρού Στο βίντεο από 04:02

Η ποινική ευθύνη του ιατρού εδράζεται κατά κύριο λόγο σε δύο αδικήματα του Ποινικού Κώδικα (ΠΚ) που συνδέονται με το ιατρικό σφάλμα:

1. Σωματική βλάβη από αμέλεια (Άρθρο 314 ΠΚ): Όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας άλλου τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. Αν η σωματική βλάβη που προκλήθηκε είναι όλως ελαφρά, επιβάλλεται χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. Για τη δίωξη της πράξης αυτής απαιτείται έγκληση (μήνυση) από τον παθόντα.
2. Ανθρωποκτονία από αμέλεια (Άρθρο 302 ΠΚ): Όποιος από αμέλεια σκοτώσει άλλον τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών. Η ποινική δίωξη ασκείται αυτεπάγγελτα από τον εισαγγελέα χωρίς να απαιτείται έγκληση από τους οικείους του θανόντος. Στο πλαίσιο αυτό, εκδίδεται εισαγγελική παραγγελία για διενέργεια νεκροψίας-νεκροτομής και ορίζεται ιατροδικαστής πραγματογνώμονας για τη διακρίβωση των αιτίων θανάτου και την αξιολόγηση τυχόν ιατρικής ευθύνης.

Έννοια και προϋποθέσεις της αμέλειας Στο βίντεο από 05:08

Σύμφωνα με τη νομοθεσία και τη νομολογία, αμέλεια αποτελεί η εσφαλμένη συμπεριφορά, η άτεχνη ενέργεια, η οποία καταλήγει σε πλημμελή εκτέλεση κάποιας ιατρικής πράξης. Ειδικότερα:

• Παραβιάζονται οι βασικοί κανόνες της ιατρικής επιστήμης (μη τήρηση των κανόνων της τέχνης και επιστήμης – lege artis).
• Καθίσταται ευχερώς διαγνώσιμο το δυσμενές αποτέλεσμα που θα επέλθει.

Η επιλογή εκ μέρους του ιατρού μιας θεραπευτικής μεθόδου η οποία τελικώς δεν αποδίδει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα δεν στοιχειοθετεί ποινική αμέλεια. Η ιατρική πράξη αποσυνδέεται από το τελικό αποτέλεσμα, καθώς η ιατρική υποχρέωση αποτελεί υποχρέωση μέσων και επιμέλειας και όχι υποχρέωση επίτευξης αποτελέσματος.

Πυλώνες θεμελίωσης ποινικής ευθύνης

Το δικαστήριο εξετάζει τη συνδρομή δύο βασικών πυλώνων:

1. Την αντικειμενική υπόσταση του αδικήματος.
2. Την υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος.

Για την κατάφαση της ποινικής ευθύνης απαιτείται η αθροιστική συνδρομή όλων των προϋποθέσεων. Εάν έστω και μία προϋπόθεση απουσιάζει, ο κατηγορούμενος ιατρός απαλλάσσεται.

Πυλώνας ευθύνης	Απαιτούμενα στοιχεία
Αντικειμενική υπόσταση	1. Ύπαρξη συγκεκριμένης πράξης ή παράλειψης (άρθρο 15 ΠΚ). 2. Επέλευση αξιόποινου ζημιογόνου αποτελέσματος (βλάβη υγείας ή θάνατος). 3. Αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ πράξης/παράλειψης και αποτελέσματος.
Υποκειμενική υπόσταση	Εσωτερική αμέλεια (άρθρο 28 ΠΚ): Ο ιατρός δεν επέδειξε την προσοχή που όφειλε και μπορούσε να καταβάλει υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες.

Στην ιατρική πράξη, η συνηθέστερη μορφή εκδήλωσης αμέλειας δεν είναι η θετική ενέργεια, αλλά η παράλειψη ενδεδειγμένης ιατρικής ενέργειας (άρθρο 15 ΠΚ περί εγκλημάτων που τελούνται με παράλειψη ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης).

Ο αιτιώδης σύνδεσμος πρέπει να αποδεικνύεται με βεβαιότητα και όχι επί τη βάσει υποθετικών σεναρίων. Πρέπει να τεκμηριώνεται αναμφίβολα ότι η συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη επέφερε το αποτέλεσμα.

Παράδειγμα: Εάν ένας ιατρός παραλείψει να υπογράψει το εξιτήριο ενός ασθενούς και εντός της κλινικής ξεσπάσει πυρκαγιά από την οποία ο ασθενής χάσει τη ζωή του, υπάρχει μεν παράλειψη, αλλά δεν υφίσταται αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράλειψης υπογραφής του εξιτηρίου και του θανάτου του ασθενούς από την πυρκαγιά. Συνεπώς, δεν γεννάται ποινική ευθύνη.

Μέσα άμυνας του συνηγόρου στην ποινική δίκη Στο βίντεο από 07:49

Η υπερασπιστική γραμμή του ιατρού επικεντρώνεται στην ανατροπή των προϋποθέσεων της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης μέσω των εξής ενεργειών:

1. Ενστάλαξη αμφιβολιών στο δικαστήριο περί της βεβαιότητας συντέλεσης του δυσμενούς αποτελέσματος από την ιατρική παράλειψη.
2. Απόδειξη ότι η βλάβη ή ο θάνατος θα επήρχετο ούτως ή άλλως, ακόμη και αν διενεργούνταν όλες οι απαραίτητες και ενδεδειγμένες ιατρικές ενέργειες, λόγω της εξαιρετικά βεβαρημένης κατάστασης της υγείας του ασθενούς.
3. Χρήση επιστημονικής βιβλιογραφίας και κατευθυντήριων οδηγιών για την τεκμηρίωση ότι εφαρμόστηκε η επιστημονικά ενδεδειγμένη μέθοδος (lege artis).

Παράδειγμα από τη νομολογία: Σε κατηγορία κατά ιατρού για παράλειψη τοποθέτησης παροχέτευσης μετά από ολική υστερεκτομή, η υπεράσπιση απέδειξε μέσω της διεθνούς βιβλιογραφίας ότι στη συγκεκριμένη επέμβαση δεν ενδείκνυται η τοποθέτηση παροχέτευσης λόγω του κινδύνου σχηματισμού λεμφοκύστης. Με τον τρόπο αυτό κατέδειξε ότι η πράξη έγινε lege artis και επιτεύχθηκε η απαλλαγή.

Υποκειμενική υπόσταση: άρθρο 28 ΠΚ (εσωτερική αμέλεια) Στο βίντεο από 09:38

Σύμφωνα με το άρθρο 28 του Ποινικού Κώδικα: > «Από αμέλεια πράττει όποιος δεν επιδεικνύει την προσοχή που όφειλε κατά τις περιστάσεις και την οποία μπορούσε να καταβάλει κάθε μέσος συνετός ιατρός υπό παρόμοιες συνθήκες».

Εφόσον διαπιστωθεί ότι ο συγκεκριμένος ιατρός και όφειλε και μπορούσε να επιδείξει επιμελή συμπεριφορά και δεν το έπραξε, θεμελιώνεται η ποινική ευθύνη.

Η υπερασπιστική προσπάθεια επικεντρώνεται στην απόδειξη ότι:

• Είτε δεν όφειλε να προβλέψει το αποτέλεσμα: π.χ. δεν ήταν θεράπων ιατρός, δεν του είχαν αναφερθεί τα σχετικά συμπτώματα, δεν είχε κληθεί να εξετάσει το συγκεκριμένο περιστατικό ή εξέτασε το παιδί για εντελώς διαφορετική αιτία.
• Είτε δεν μπορούσε να προβλέψει το αποτέλεσμα: π.χ. άσκηση ιατρικής σε απομακρυσμένη ή παραμεθόρια περιοχή χωρίς την απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή για εξειδικευμένες διαγνωστικές εξετάσεις, ή παραπομπή του ασθενούς για εργαστηριακό έλεγχο τον οποίο οι γονείς ουδέποτε πραγματοποίησαν ή ουδέποτε προσκόμισαν τα αποτελέσματα.

Υπογραμμίζεται εκ νέου ότι εάν δεν υφίσταται επιδείνωση ή βλάβη της υγείας του ασθενούς, δεν υφίσταται ποινική ευθύνη, καθώς το έννομο αγαθό που προστατεύεται από τον Ποινικό Κώδικα είναι η σωματική και λειτουργική ακεραιότητα του ανθρώπινου σώματος.

Διαδικασία άσκησης ποινικής δίωξης και περιστατικό «ενδοαυλικής μετανάστευσης γάζας» Στο βίντεο από 11:19

Η ποινική διαδικασία περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

1. Λήψη αντιγράφου του ιατρικού φακέλου από την πλευρά του ασθενούς.
2. Αναζήτηση γνωμοδότησης ιατροδικαστή ή ιατρού αντίστοιχης ειδικότητας, προκειμένου να συνδεθεί αιτιωδώς η βλάβη με την ιατρική πράξη ή παράλειψη.
3. Κατάθεση έγκλησης (μήνυσης) στην εισαγγελία ή στις αστυνομικές αρχές.

Περιστατικό «ενδοαυλικής μετανάστευσης γάζας»

Παρουσιάστηκε πραγματική υπόθεση κατά την οποία ασθενής, πέντε (5) μήνες μετά από επείγουσα σιγμοειδεκτομή λόγω περιτονίτιδας από ρήξη εκκολπώματος σιγμοειδούς και διενέργεια κολοστομίας (εκστόμωση του τελικού τμήματος του παχέος εντέρου), εμφάνισε εξώθηση χειρουργικής κομπρέσας (γάζας), μήκους 5 εκατοστών, μέσα από το στόμιο της στομίας, η οποία αφαιρέθηκε μηχανικά χωρίς νέα χειρουργική επέμβαση.

Η πλευρά του ασθενούς προσκόμισε γνωμοδότηση ιατρού κρατικού νοσοκομείου, σύμφωνα με την οποία το ξένο σώμα (κομπρέσα) είχε εγκαταλειφθεί στην περιτοναϊκή κοιλότητα κατά την αρχική επέμβαση, προσκολλήθηκε στο λεπτό έντερο κοντά στον στόμαχο, διαπέρασε σταδιακά το τοίχωμα εισερχόμενο στον αυλό του εντέρου, και ακολούθως «ταξίδεψε» ενδοαυλικά διαμέσου 6 μέτρων λεπτού εντέρου, διήλθε τηλεβολοτυφλική βαλβίδα και έφτασε στη στομία.

Η υπεράσπιση απέρριψε τον ισχυρισμό αυτό, τεκμηριώνοντας μέσω διεθνούς βιβλιογραφίας (άρθρο ινδικού πανεπιστημίου) ότι η ενδοαυλική μετανάστευση γάζας προϋποθέτει υποχρεωτικά τη δημιουργία συριγγίου. Στη συγκεκριμένη ασθενή είχε διενεργηθεί διάβαση με γαστρογραφίνη από το στόμα, η οποία ουδέποτε διέρρευσε εκτός εντερικού αυλού, αποκλείοντας την ύπαρξη συριγγώδους πόρου. Αποδείχθηκε ότι κατά τη διάρκεια αλλαγής του σάκου της κολοστομίας, τοποθετήθηκε προσωρινά γάζα εντός της στομίας για την ανάσχεση της ροής εντερικών υγρών, η οποία ξεχάστηκε και παρέμεινε εκεί, απαλλάσσοντας έτσι τον αρχικό χειρουργό από την κατηγορία εγκατάλειψης ξένου σώματος στην κοιλιακή χώρα.

Αστική ευθύνη και διαδικασία αγωγής Στο βίντεο από 14:53

Η αστική ευθύνη αφορά αξιώσεις χρηματικής αποζημίωσης για ιατρικό σφάλμα. Τα δικαστήρια δέχονται έντονη πίεση για την επιδίκαση υψηλών χρηματικών αποζημιώσεων, γεγονός που συχνά οδηγεί στην ανάπτυξη της λεγόμενης «αμυντικής ιατρικής», η οποία επιβαρύνει το σύστημα υγείας χωρίς να αναβαθμίζει την ποιότητα φροντίδας.

Αποτυχημένη ιατρική πράξη

Αποτυχημένη θεωρείται η πράξη που οδήγησε:

1. Στη μη επίτευξη της θεραπείας.
2. Στη χειροτέρευση της υγείας του ασθενούς.
3. Σε αδιάφορη ή πλημμελή συμπεριφορά του ιατρού.

Εφόσον συντρέχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ συμπεριφοράς και αποτελέσματος, γεννάται υποχρέωση αποζημίωσης. Εάν όμως ο ιατρός ενήργησε ευσυνείδητα και εφάρμοσε επιστημονικά αναγνωρισμένες θεραπευτικές μεθόδους, δεν υφίσταται αστική ευθύνη.

Χαρακτηριστική απόφαση (ΑΠ 180/2011): Εξετάστηκε η ευθύνη χειρουργικής ομάδας ορθοπαιδικών σε ιδιωτική κλινική για τον θάνατο ασθενούς από πνευμονική εμβολή μετά από επέμβαση. Το δικαστήριο έκρινε συνυπεύθυνη όλη τη χειρουργική ομάδα και επιδίκασε αποζημίωση, διότι παραλείφθηκε η λήψη πλήρους ιστορικού (η ασθενής λάμβανε επί τετράμηνο αντισυλληπτικά δισκία, γεγονός που αύξανε κατακόρυφα τον κίνδυνο θρομβοεμβολής) και χορηγήθηκε ανεπαρκής δόση αντιπηκτικής αγωγής.

Διαδικασία της αστικής δίκης (Ν. 4335/2015)

Η διαδικασία εκδίκασης μιας αγωγής αποζημίωσης διεξάγεται αποκλειστικά εγγράφως, χωρίς εξέταση μαρτύρων στο ακροατήριο, με συγκεκριμένα χρονικά στάδια:

1. Λήψη αντιγράφου ιατρικού φακέλου από τον ενάγοντα.
2. Κατάθεση αγωγής στο αρμόδιο δικαστήριο:
   • Στο Μονομελές Πρωτοδικείο για ποσά έως 250.000 ευρώ.
   • Στο Πολυμελές Πρωτοδικείο για ποσά άνω των 250.000 ευρώ.
3. Κοινοποίηση στην ασφαλιστική εταιρεία εντός οκτώ (8) ημερών από την επίδοση της αγωγής στον ιατρό (σύμφωνα με τον Ν. 2496/1997 περί ασφαλιστικής σύμβασης).
4. Παρεμπίπτουσα αγωγή (προσεπίκληση) κατά της ασφαλιστικής εντός εξήντα (60) ημερών, με την οποία ο ιατρός ζητά, σε περίπτωση καταδίκης του, να καταβάλει το ποσό απευθείας η ασφαλιστική.
5. Υποχρεωτική διαμεσολάβηση εντός εκατό (100) ημερών, όπου ειδικός διαμεσολαβητής επιχειρεί συμβιβαστική επίλυση. Σε περίπτωση συμφωνίας, συντάσσεται πρακτικό με ισχύ τελεσίδικης εκτελεστής δικαστικής απόφασης.
6. Ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων εντός εκατό (100) ημερών, οι οποίες συντάσσονται ενώπιον δικηγόρου ή συμβολαιογράφου (όχι πλέον σε Ειρηνοδικείο).
7. Κατάθεση προτάσεων έως την 100ή ημέρα από την κατάθεση της αγωγής.
8. Κατάθεση προσθήκης-αντίκρουσης έως την 115η ημέρα, αποκλειστικά επί των ισχυρισμών των προτάσεων.
9. Έκδοση απόφασης: Αναμένεται κατά μέσο όρο μετά από 2,5 χρόνια χωρίς πραγματογνωμοσύνη, ή μετά από 4+ χρόνια εάν διαταχθεί ιατρική πραγματογνωμοσύνη.

Πολυμέτωπη δικαστική διαμάχη

Στην πράξη συνεκδικάζονται παράλληλες υποθέσεις (του ασθενούς κατά του ιατρού και του ιατρού κατά της ασφαλιστικής). Εάν εμπλέκονται κλινική, δεύτερος ιατρός και οι αντίστοιχες ασφαλιστικές εταιρείες, οι διάδικοι μπορεί να φτάσουν τους 5 έως 7, δημιουργώντας ογκώδεις δικογραφίες και πολυετείς καθυστερήσεις.

Ο κρίσιμος ασφαλιστικός όρος «Claims Made Policy» Στο βίντεο από 20:56

Στα περισσότερα ασφαλιστήρια συμβόλαια επαγγελματικής αστικής ευθύνης ιατρών περιλαμβάνεται ο όρος «Claims Made Policy» (ρήτρα απαιτήσεων).

Σύμφωνα με τον όρο αυτό, προκειμένου να παράσχει κάλυψη η ασφαλιστική εταιρεία, απαιτείται ο ιατρός να είναι ασφαλισμένος στην ίδια ασφαλιστική εταιρεία:

• Τόσο κατά τον χρόνο που τελέστηκε η πράξη ή παράλειψη (ιατρικό συμβάν),
• Όσο και κατά τον χρόνο που εγείρεται η αξίωση (επίδοση αγωγής / αναγγελία ζημίας).

Εάν ο ιατρός έχει αλλάξει ασφαλιστική εταιρεία στο μεσοδιάστημα, η προηγούμενη εταιρεία αρνείται την κάλυψη βάσει της ρήτρας, ισχυρισμός ο οποίος έχει γίνει δεκτός και από τον Άρειο Πάγο. Συνιστάται ιδιαίτερη προσοχή στους όρους των συμβολαίων και στη διατήρηση συνεχούς αναδρομικής κάλυψης.

Διαζευγμένοι γονείς: γονική μέριμνα και επιμέλεια Στο βίντεο από 21:49

Ένα συχνό πρόβλημα στην καθημερινή παιδιατρική πράξη αφορά τη διαχείριση διαζευγμένων ή σε διάσταση γονέων.

Διάκριση γονικής μέριμνας και επιμέλειας

• Γονική μέριμνα: Ασκείται από κοινού και από τους δύο γονείς εκ του νόμου. Περιλαμβάνει:
  1. Την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη.
  2. Τη διοίκηση της περιουσίας του.
  3. Την επιμέλεια του προσώπου του. Αφαίρεση της γονικής μέριμνας μπορεί να διαταχθεί μόνο δικαστικά και για εξαιρετικά σοβαρούς λόγους (π.χ. τοξικομανία, ακαταλληλότητα).
• Επιμέλεια: Αποτελεί υποσύνολο της γονικής μέριμνας. Όταν οι γονείς διαζευχθούν, η επιμέλεια ανατίθεται συνήθως στον έναν γονέα (συνήθως στη μητέρα) ή ασκείται από κοινού. Αφορά αποκλειστικά την καθημερινή φροντίδα, τη διαμονή και τα τρέχοντα ζητήματα του παιδιού.

Δικαιώματα του γονέα που δεν έχει την επιμέλεια

Ο γονέας που δεν ασκεί την επιμέλεια (συνήθως ο πατέρας) διατηρεί πλήρως τη γονική μέριμνα. Κατά συνέπεια:

• Διατηρεί ακέραιο το δικαίωμα ενημέρωσης για την υγεία και την εξέλιξη του παιδιού του.
• Έχει νόμιμο δικαίωμα να επικοινωνεί με τον παιδίατρο, να ζητά ιατρικές πληροφορίες και να λαμβάνει αντίγραφα των ιατρικών εγγράφων και εξετάσεων.
• Ο παιδίατρος δεν νομιμοποιείται να αρνηθεί την ενημέρωση στον πατέρα επειδή η μητέρα έχει την επιμέλεια.

Οι ιατροί προειδοποιούνται να μην παρασύρονται στις αντιδικίες μεταξύ διαζευγμένων γονέων. Συχνά ζητούνται βεβαιώσεις με συγκεκριμένο περιεχόμενο (π.χ. ότι το παιδί εμφάνισε πυρετό τις ημέρες επικοινωνίας με τον πατέρα) προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε οικογενειακά δικαστήρια για περιορισμό της επικοινωνίας. Ο παιδίατρος οφείλει να βεβαιώνει αυστηρά και μόνο κλινικά ευρήματα της στιγμής της εξέτασης, αποφεύγοντας συμπεράσματα και αξιολογικές κρίσεις για τους γονείς.

Προσωπικά δεδομένα και ιατρικό αρχείο Στο βίντεο από 24:47

Βάσει του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR – Κανονισμός 2016/679) και του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν. 3418/2005), τα δεδομένα υγείας αποτελούν ειδικής κατηγορίας (ευαίσθητα) δεδομένα.

Στο πλαίσιο των επαγγελματιών υγείας πρέπει να διασφαλίζονται τρεις βασικές αρχές:

1. Εμπιστευτικότητα: Υποχρέωση αυστηρής τήρησης του ιατρικού απορρήτου έναντι τρίτων.
2. Ακεραιότητα: Τήρηση των ιατρικών αρχείων με ασφάλεια, ώστε να μην αλλοιώνονται και να μην είναι προσβάσιμα από μη εξουσιοδοτημένα άτομα.
3. Διαθεσιμότητα: Υποχρεωτική τήρηση των ιατρικών αρχείων για δέκα (10) χρόνια από την τελευταία επίσκεψη του ασθενούς.

Στον ασθενή ή στους νομίμους εκπροσώπους του χορηγούνται αντίγραφα των ιατρικών εγγράφων, βεβαιώσεων και εξετάσεων που συγκροτούν το ιατρικό αρχείο. Τα πρωτότυπα έγγραφα και αρχεία δεν καταστρέφονται ούτε παραδίδονται, καθώς ο ιατρός δεσμεύεται εκ του νόμου για τη δεκαετή φύλαξή τους. Προσωπικές σκέψεις, σημειώσεις ή υποκειμενικές εκτιμήσεις του ιατρού δεν αποτελούν μέρος του επισήμου ιατρικού φακέλου και δεν παραδίδονται.

Προσωπική σχέση ιατρού-ασθενούς ως μέσο πρόληψης Στο βίντεο από 26:03

Η στενή, ανθρώπινη επαφή και η καλή επικοινωνία του παιδιάτρου με την οικογένεια αποτελούν την αποτελεσματικότερη ασπίδα πρόληψης δικαστικών διενέξεων. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων όπου ο ιατρός επιδεικνύει ειλικρινές ενδιαφέρον, επεξηγεί την κατάσταση και συμπαραστέκεται στους γονείς, αποτρέπεται η προσφυγή στη δικαιοσύνη, ακόμη και σε περιπτώσεις ανεπιθύμητων εκβάσεων ή επιπλοκών.

Σχολιασμός του συντονιστή: δικαστικές εμπλοκές παιδιάτρων και πραγματογνωμοσύνες Στο βίντεο από 26:37

Ο συντονιστής τόνισε ότι οι παιδίατροι, αν και συχνά θεωρούν τα νομικά ζητήματα απομακρυσμένα από την κλινική τους καθημερινότητα, βρίσκονται ολοένα και συχνότερα αντιμέτωποι με δικαστικές εμπλοκές, συχνά εν αγνοία τους ή από καλοπροαίρετες ενέργειες. Επισημάνθηκε η σημασία της διαρκούς εκπαίδευσης και εγρήγορσης σχετικά με τα προληπτικά μέτρα στα ιδιωτικά ιατρεία. Αναφέρθηκαν σύγχρονες πηγές κινδύνου, όπως οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που μπορεί να οδηγήσουν σε αγωγές και μηνύσεις για συκοφαντική δυσφήμηση. Υπογραμμίστηκε επίσης ότι οι δικαστές δεν διαθέτουν ιατρική εκπαίδευση, με συνέπεια η έκβαση των υποθέσεων να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ιατρικές πραγματογνωμοσύνες.